سندرم تخمدان پلی کیستیک یا تنبلی تخمدان یک اختلال هورمونی است که 5-10٪ از زنان در سنین باروری را مبتلا میکند. سه مشخصه اصلی این سندرم شامل : اختلال تخمک گذاری (نامنظم شدن سیکل قاعدگی)، بالا بودن سطح هورمون مردانه(هیپرآندروژنیسم) و وجود کیست در تخمدان ( تخمدانهای پلی کیستیک).
عوارض سندرم پلی کیستیک می تواند شامل موارد زیر باشد :
- ناباروری
- دیابت بارداری یا فشار خون بالا ناشی از بارداری
- سقط جنین یا زایمان زودرس
- التهاب کبد ناشی از تجمع چربی در کبد
- سندرم متابولیک : مجموعه ای از شرایط از جمله فشار خون بالا، قند خون بالا و سطوح غیر طبیعی کلسترول یا تری گلیسیرید که به طور قابل توجهی خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی را افزایش می دهد.
- دیابت نوع ۲ یا پیش دیابت
- آپنه خواب
- افسردگی، اضطراب و اختلالات خوردن
- خونریزی غیر طبیعی رحم
- سرطان پوشش رحم (سرطان آندومتر)
- چاقی که می تواند عوارض این اختلال را بدتر کند.
علت سندرم تخمدان پلی کیستیک :
علت دقیق PCOS مشخص نیست ولی عواملی ممکن است در بروز آن نقش داشته باشند که عبارتند از :
- سطح بالای هورمون انسولین و آندروژن
در PCOS سلولهای بدن به عملکرد انسولین مقاومت دارند و سطح قند خون افزایش یافته و درنتیجه بدن انسولین بیشتری تولید می نماید . سطح بالای انسولین می تواند موجب افزایش سطح هورمون آندروژن ( هورمون مردانه) و در نتیجه اختلال در تخمک گذاری و عوارض PCOSشود.
- التهاب مزمن خفیف
سطح بالای مارکرهای التهابی در افراد مبتلا به PCOS دیده می شود که می تواند موجب عوارض قلبی و متابولیک در بدن این افراد باشد.
- ژنتیک
مطالعات نشان داده اند که تغییرات در برخی از ژنها و انتقال این ژنها می تواند از علل بوجود آورنده PCOS است.
درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک
روش های درمان تخمدان پلی کیستیک باتوجه به شدت اختلال وعوارض ناشی از آن، سن بیمار و… متفاوت می باشد که بهترین روش درمانی با انجام بررسی های دقیق انتخاب می شود.
روشهای درمان عبارتنداز:
- اصلاح سبک زندگی
درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک معمولا با اصلاح در سبک زندگی مانند رژیم غذایی سالم ، کم کردن وزن و ورزش و کاهش استرس آغاز می شود.کم کردن وزن یکی از اقدامات موثر در منظم شدن سیکل قاعدگی و بهبود علائم سندرم می باشد.ورزش کردن نیم ساعت در طول روز به کم کردن وزن و بهبود سطح هورمون انسولین و نظم تخمک گذاری کمک می کند. انجام یوگا نیز به کاهش استرس کمک می نماید. در صورتی که ورزش و رژیم غذایی سالم ، همزمان باهم در نظر گرفته شود، مزایای بیشتری را به همراه خواهد داشت.
- دارودرمانی
قرصهای ضدبارداری ترکیبی ، داروهای هورمونی کمک کننده به تخمک گذاری ، متفورمین و داروهای ضدآندروژن جهت کنترل عوارض PCOS توسط پزشکان تجویز می شوند.
- IVF ( لقاح آزمایشگاهی )
بارور کردن تخمک در آزمایشگاه یک روش درمان ناباروری در PCOS است .
- جراحی کیست تخمدان
زمانی که روش های غیرتهاجمی و ساده کمکی به بهبود بیماری نکنند، عمل جراحی گزینه ی درمانی مناسب می باشد. این جراحی با رفع عوارض موجود می تواند به توانایی بارداری فرد نیز کمک نماید.
تخمدان پلی کیستیک مقاوم به درمان
در خاتمه لازم به یادآوری است که تخمدان پلی کیستیک درمان قطعی ندارد و گاهی اوقات علیرغم درمان ، همچنان تخمدان پلی کیستیک باقی میماند. در اینگونه موارد رعایت سبک زندگی سالم و پیگیری روند درمان دارویی تحت نظر پزشک می تواند عوارض PCOS را کنترل نماید.
