ناباروری به عدم توانایی در باردار شدن پس از یکسال ازدواج و نزدیکی بدون استفاده از روشهای پیشگیری گفته میشود. 10-15 درصد زوجین از ناباروری رنج میبرند که در این میان 40 درصد عامل بروز ناباروری در زنان، 40 درصد در مردان و 20 درصد در هر دو زوج می باشد.
برای اینکه یک مرد باروری داشته باشد، لازم است تا چهار شرط مهم مهیا گردد که این چهار شرط عبارتند از:
1. تولید اسپرم سالم 2 . انتقال اسپرم به مایع منی 3. تعداد کافی اسپرم 4. توانایی حرکت و تحرک سالم اسپرم
به این ترتیب در صورتی که هر یک از مراحل ذکر شده در آقایان با مشکل رو به رو شود به گونهای که حتی یکی از مراحل و شروط بالا به درستی انجام نپذیرد، شخص دچار مشکل ناباروری شده است.
عوامل و علل ناباروری در مردان :
در مردان، عوامل بیشماری میتواند امکان ابتلا به ناباروری را ایجاد کند یا افزایش دهد. برخی از مهمترین دلایل ناباروری در مردان عبارتند از :
-
اختلالات اسپرم
کیفیت اسپرم و تعداد اسپرم در باروری نقش بسیار مهمی را ایفا میکند. عوامل محیطی، مصرف الکل، اوریون، استعمال سیگار، سبک زندگی، انسداد و یا آسیب مجاری تولید کننده اسپرم، مشکلات کلیوی، اختلالات کروموزومی و هورمونی ، بالا رفتن سن و چاقی عواملی هستند که کیفیت اسپرم و تعداد آن را تحت تاثیر قرار میدهند. کم بودن اسپرمهای موجود در مایع منی شایعترین علت ناباروری مردان به شمار میرود.
-
اختلال در بیضه ها
شایعترین علت در این دسته واریکوسل با علامت پیچ خوردگی غیرطبیعی سیاهرگهای اطراف بیضهها است . این عارضه باعث اختلال در گردش خون و بالا رفتن دمای بیضهها شده و اسپرم سازی را مختل می نماید .
کوچک بودن بیش از حد بیضه ها ، سفت بودن بیضه ها و یا ایجاد تغییراتی مانند التهاب و یا درد در کیسه های بیضه ، عدم نزول بیضه ها از جمله دلائل دیگر در این دسته می باشد.
-
انسداد مجاری اسپرم
انسداد مجاری اسپرم ممکن است در اثر عواملی چون جراحی ، نقایص رشد، عفونتهای پی در پی و آسیب دیدگی اتفاق بیوفتد. این مشکل باعث میشود اسپرمها به هنگام انزال خارج نشوند و در نهایت ناباروری رخ دهد.
-
اختلالات هورمونی
عاملی که باعث تولید اسپرم در مردان میشود، ترشح هورمونهای جنسی است که توسط غده هیپوفیز ساخته میشوند. اختلال در غده هیپوفیز تولید این هورمونها را با مشکل مواجه می کند و در نتیجه در تولید اسپرم خلل ایجاد میشود.
-
انزال برگشتی
زمانی رخ میدهد که مایع منی، به دلیل بستهنشدن مجرای مثانه هنگام انزال، به جای خروج از بدن به سمت مثانه برمی گردد و در نتیجه اسپرم از رسیدن به تخمک بازمیماند. از دلایل انزال برگشتی میتوان به بیماری دیابت، آسیبهای نخاعی، عمل مثانه ، مجرای پیشاب و پروستات اشارهکرد که منجر به اختلال در عملکرد اعصاب یا عضلات مثانه میشوند.
-
اختلال ایمنولوژیک
در این حالت سلولهای ایمنی فرد، به اشتباه به اسپرمهای خودی حمله کرده و منجر به از بینرفتن آنها و کاهش تعداد نهایی آنها میشود.
-
عوامل محیطی و سبک زندگی
مصرف برخی داروها و رادیوتراپی ، مواجهه با مواد شیمیایی مضر یا فلزات سنگین مانند سرب و گرمای بیش از حد در اطراف بیضه موجب ناباروری می شوند. استعمال دخانیات ، مصرف مواد مخدر و الکل ، استرس مداوم و چاقی از جمله عوامل دیگری است که موجب کاهش تعداد و کیفیت اسپرم می شوند.
راهکارهای جلوگیری از بروز ناباروری در مردان
اقدامات پیشگیری کننده قطعی برای ناباروری مردان وجود ندارد، اما برخی راهکارها میتواند بروز آن را تا حد زیادی کاهش دهد:
- عدم استعمال دخانیات و مواد مخدر
- عدم مصرف مشروبات الکلی
- نپوشیدن لباس زیر تنگ ،چرا که گرم شدن محیط بیضه باعث ناباروری میشود.
- دوری از در معرض بودن اشعههای مضر و مواد شیمیایی سمی
- استفاده از محافظ بیضه یا بیضه بند در محیط کار پر خطر یا ورزشهایی که با توپ سر و کار دارند
- پرهیز از روابط جنسی پرخطر و نداشتن شریک جنسی متعدد و استفاده از کاندوم برای پیشگیری از عفونت
- سبک زندگی سالم شامل : ورزش کردن و حفظ تناسب اندام ، دوری از عوامل استرس زا و رعایت رژیم غذایی سرشار از ویتامینها ، املاح و آنتی اکسیدان های مورد نیاز بدن .
